۱۳۸۹ فروردین ۲۰, جمعه

تلویزیون حکومتی در انزوای خود ساخته

ایرانی ها نوروز را با شبکه های ماهواره ای گذراندند؛ تلویزیون حکومتی در انزوای خود ساخته

نیلوفر زارع

شبکه جنبش راه سبز(جرس): برنامه های نوروزی صدا و سیمای جمهوری اسلامی به گونه ای بود که گویی مدیران این رسانه شکست خود را در مقابل شبکه های ماهواره ای فارسی زبان پذیرفته اند و از جذب دوباره مخاطبان مایوس شده اند. تا پیش از این صدا و سیما لااقل در ایام نوروز می کوشید با چاشنی طنز و سرگرمی چهره همیشه عبوس و رسمی خود را نزد مخاطبان ترمیم کند اما امسال حتی برنامه های طنز نوروزی نیز چنان بی مایه و تکراری بودند که نه تنها کمکی به ترمیم وجهه رسانه حکومتی ایران نکردند بلکه بخشی دیگر از مخاطبان این رسانه را نیز فراری دادند.

غیاب کارگردانان طنزپرداز سرشناسی مانند "مهران مدیری" و "رضا عطاران" در ساخت سریال های نوروزی و میدان دار شدن چهره ای مانند "مسعود ده نمکی " را می توان یکی از عوامل اصلی شکست صدا و سیما دانست.شکستی خود خواسته که حتی برخی کارشناسان محافظه کار حوزه رسانه نیز آن را تایید کرده و بر ضعیف بودن کارنامه صدا و سیما در ایام نوروز اذعان داشته اند.به این ترتیب تلویزیون دولتی ایران با نمایش ضعیف نوروزی خود انزوای روز افزون اش نزد مخاطبان را تحکیم کرد و نشان داد که نه تنها قادر به رعایت بی طرفی رسانه ای در حوزه مسایل سیاسی و اجتماعی نیست بلکه از سرگرم کردن مردم هم ناتوان شده است.

زوال روز افزون تلویزیون

نگاهی به برنامه های صدا و سیما در ایام نوروز نشان می دهد که چگونه تحولات سیاسی پس از انتخابات ریاست جمهوری سایه خود را بر غیرسیاسی ترین برنامه های این رسانه نیز انداخته است.برنامه های سرگرم کننده صدا و سیما البته در سالهای گذشته نیز فارغ از تحولات سیاسی نبودند اما ویژه برنامه های نوروزی این رسانه در سال 89 را می توان نقطه عطفی در تاثیر پذیری رادیو تلویزیون از تحولات سیاسی و در نتیجه انزوای روزافزونش نزد مخاطبان دانست.

در سالهای گذشته لااقل برخی برنامه نوروزی تلویزیون به لطف استفاده از هنرمندان محبوب و سوپر استارهای سینما برای مخاطبان تحمل پذیر می شد اما امسال محافظه کاری مدیران رسانه حکومتی به حدی افزایش یافته بود که سوپراستارها جایی در ویژه برنامه های نوروزی نداشتند. برنامه های موسیقی نیز نازل تر از همیشه اجرا شد و تلویزیون در غیاب خوانندگان و نوازندگان نام آشنا آشکارا دست به فریب مخاطبانش زد.این رسانه در یک رسوایی تمام عیار اجرایی از "عبدالحسین مختاباد" خواننده سبک سنتی را پخش کرد که بالای آن عنوان"زنده" حک شده بود.یک روز پس از این اقدام مختاباد در نامه ای از بی اخلاقی صدا و سیما انتقاد کرد و با اشاره به این که برنامه پخش شده متعلق به دو سال گذشته بوده است گفت که "صدا و سیما نشان داده است که هیچگاه نتوانسته است رسانه‌ای بی‌طرف و منصف، به خصوص برای اهالی موسیقی و از جمله هنرمندان شاخص این شاخه باشد."او در بخش دیگری از نامه اش نیز آورده بود:" تا زمانی که صدا و سیما چنین سیاست‌های مغرضانه‌ای را در برابر هنرمندان ادامه دهد، اعتماد مردم و اهل هنر به این رسانه سست‌تر از گذشته خواهد شد و به همین دلیل است که رسانه‌ای که سالانه بیش از 500 میلیارد تومان بودجه را صرف می‌کند در رقابت با رسانه‌هایی که یک بیستم وی هم بودجه ندارند، ‌سرافکنده و شرمسار و شکست‌خورده میدان را به حریفان واگذار می‌کند.»

کلیشه ای تر از همیشه

اصلی ترین ملاک زوال برنامه تلویزیون را اما می توان سریال های به ظاهر طنزی دانست که در ایام نوروز روی آنتن رفتند.سریال هایی با سناریوهای تکراری،بازیگرانی تکراری و آمیخته به شوخی ها و جوک های تکراری.شاخص ترین نمونه از این کارها متعلق به "مسعود ده نمکی " بود.مجموعه تلویزیونی او تحت عنوان "دارا و ندار" که از شبکه 5 سیما پخش شد نمایشی به شدت کلیشه ای از اختلاف طبقاتی در ایران امروز بود.او کوشیده بود با استفاده از شوخی های کوچه بازاری مخاطب را به دیدن سریالش ترغیب کند اما حتی نظرسنجی رسانه های حکومتی نیز حاکی است که مجموعه ده نمکی با کمترین اقبال میان مخاطبان تلویزیون همراه بوده است.

در همین حال رضا رشید پور مجری سرشناس تلویزیونی نیز که به دلیل جهت گیری های سیاسی در حمایت از اصلاح طلبان مدتی است از در اختیار داشتن برنامه منع شده است در نامه ای به ده نمکی سریال"دارا و ندار" را به دلیل اصرار بر شوخی های سبک و شکستن هنجاری اخلاقی جامعه مورد نقد قرار داد و با اشاره به خصلت تلویزیون نوشت که "این رسانه بی رحم است و با کمی صبر تمام حقیقت ها را عریان می کند ."او در نهایت به ده نمکی یادآورد شده بود که "به تمسخر گرفتن اصول اخلاقی جامعه هرگز بخشودنی نیست چرا که این مردم لبخند می خواهند اما نه به هر قیمتی."

جالب این که ده نمکی در مقابل انبوه انتقادها به سریال تلویزیونی اش بر درستی کار اصرار کرده و هیچ انتقادی را وارد ندانسته است.او نظرسنجی رسانه های حامی حکومت را نظر سازی خوانده و در وبلاگش منتقدان را "مغرضان" ی "بدخواه" نامیده که گرفتار "حجاب" اند و نمی توانند هنرش را ببینند.

حرف و حدیث ها درباره مجموعه تلویزیونی " دارا و ندار" در حالی است که وضع سایر سریال های نوروزی نیز چندان تفاوتی با سریال ده نمکی نداشت."سعید آقاخانی " با مجموعه "زن بابا" یک نسخه ناقص و تکراری از کارهای طنز "رضا عطاران" را روی آنتن برده بود و سیروس مقدم هم با مجموعه"چاردیواری" کارهای قبلی خود را تکرار کرده بود.

غیاب معنا دار بزرگان

مخطبانی که طی سالهای گذشته ذائقه طنز خود را با تماشای مجموعه های تلویزیونی مهران مدیری و رضا عطاران بالا برده بودند امسال غیاب کارگردانانی از این دست را در ایام نوروز کاملا حس کردند.مهران مدیری که در دو سال گذشته با مجموعه های طنز " مرد هزار چهره" و" مرد دو هزار چهره" توان خود را در به تصویر کشیدن طنزی توام با نقد اجتماعی و سیاسی و عبور کم درد سر از خط قرمزهای رسمی نشان داده بود امسال نیز مجموعه ای را با نام "قهوه تلخ" آماده پخش داشت.مجموعه تلویزیونی او در آخرین روزهای سال گذشته توقیف شد و دلایل آن هنوز از سوی مسوولان تلویزیون اعلام نشده است.با این حال گزارشها حاکی است که مدیری نیز مایل به پخش سریال خود از تلویزیون نبوده است.بنا به اطلاع خبرنگار جرس مدیری گفته است حاضر نیست سریالش در کنار سریال کسی چون مسعود ده نمکی نمایش داده شود.رضا عطاران دیگر کارگردان نام آشنای طنز تلویزیون که مجموعه های تلویزیونی اش مانند" ترش و شیرین " و "بزنگاه" در سالهای گذشته استقبال فراوان مخاطبان را به همراه داشت پس از حمایت از جنبش سبز توسط صدا و سیما بایکوت شده است.او برای مراسم بزرگداشت محسن روح الامینی از قربانیان بازداشتگاه کهریزک به مسجد قبا آمده بود و برای ساعتی هم توسط ماموران بازداشت شد.تصویری از او که انگشتانش را به علامت پیروزی بالا برده است نشانه ای آشکار از اختلاف سلیقه او با مسولان تلویزیون بود. جالب این جاست مسوولان رسانه حکومتی علیرغم وجود نشانه های آشکار افت مخاطب همچنان مدعی موفقیت هستند و از عملکرد خود ابراز رضایت می کنند به گونه ای که "عزت الله ضرغامی" رییس صدا و سیما در مراسم تقدیر از دستندرکاران سریال های نوروز89 گفته است "اعتماد به گروه‌های جدید و ایجاد فرصت‌های مناسب برای بروز خلاقیت‌ها و کشف استعدادهای پنهان در حوزه طنز در نوروز امسال به بار نشست و شاهد یکی از موفق‌ترین دوره‌ها در این عرصه بودیم."منظور او از اعتماد به گروه های جدید احتمالا اعتماد به کسانی چون مسعود ده نمکی بوده که نخستین تجربه تلویزیونی اش را در نوروز امسال پشت سر گذاشت و در نظرسنجی های رسانه های حکومتی هم مقام آخر را کسب کرد.

بخت بلند شبکه های ماهواره ای

مدیران شبکه های ماهواره ای فارسی زبان برنده های بزرگ رقابت رسانه ای با صدا و سیمای جمهوری اسلامی هستند. آنها با آگاهی از ریزش روزافزون مخاطبان رسانه حکومتی ایران دست به سنجش سلیقه مخاطبان خود زده و تا حد زیادی نیز قادر به برآورده کردن نیاز مخاطبان شده اند.تاسیس شبکه هایی که محور برنامه هایشان پخش سریال ها و فیلم های خانوادگی است در کنار گسترش شبکه های خبری بین المللی فارس زبان امکان انتخاب رسانه مورد پسند را برای شهروندان ایرانی بالا برده است.ارسال امواج پارازیت روی شبکه های ماهواره ای نیز نشانه ای آشکار از نگرانی حکومت در از دست دادن بیش از پیش مرجعیت رسانه ای است.با این حال از آنجا که تدابیر حکومت برای رقابت با رسانه های برون مرزی صرفا در حد ارسال پارازیت و مانع تراشی در انتقال امواج این رسانه ها بوده و کوچکترین تلاشی برای ارتقای کیفی برنامه های رسانه دولتی جهت بازیابی مخاطبان از دست رفته صورت نگرفته است مدیران شبکه های ماهواره ای فارسی زبان می توانند نسبت به گسترش روزافزون مخاطبان خود مطمئن باشند.بسیاری از شهروندان ایرانی نیز احتمالا تایید می کنند که در دید و بازدیدهای نوروزی امسال سریال های شبکه های ماهواره ای به مراتب بیش از سریال های ایرانی مورد بحث و توجه بوده است حال آن که مسوولان صدا و سیمای جمهوری اسلامی همچنان در تصور موفقیت های بزرگ، سقوط بی سر و صدای ابر رسانه حکومت را نمی بینند.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر